برای این پژوهش تعداد 240 قطعه بچه ماهی کپور معمولی (با میانگین وزن 1± 5گرم) در 4 تیمار مختلف شوری 0، 1،3 و 6 گرم در لیتر در سه تکرار (در کیسه های پلاستیکی) به مدت زمان یک ساعت حمل شد. جهت بررسی پارامترهای خونی بچه ماهیان در پایان آزمایش، از نمونه ها به روش قطع ساقه دمی خون گیری صورت گرفت. طبق نتایج حاصل از اندازه گیری برخی پارامترهای بیوشیمیایی سرم خون، میزان پروتئین کل در بین تیمارهای مختلف اختلاف معنی داری را نشان نداد(P>0.05) ولی میزان گلوکز و کورتیزول در تیمارهای شوری کاهش معنی داری را نسبت به شاهد نشان دادند(P≤0.05). نتایج حاصل از اندازه گیری آنزیم های کبدی در میزان آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز و آلکالین فسفاتاز بین تیمارهای مختلف اختلاف معنی داری را نشان نداد(P>0.05). نتایج حاصل از اندازه گیری برخی فاکتورهای هماتولوژی خون نیز حاکی از عدم اختلاف معنی دار در تعداد گلبول های قرمز و سفید، درصد هماتوکریت و میزان هموگلوبولین در تیمارها بود(P>0.05). به طور کلی می توان گفت در ماهیان حمل شده در تیمار 3 گرم نمک در لیتر شاخص های استرس کمتر مشاهده شد.

بدین منظور 420 قطعه ماهی کپور در هفت گروه آزمایشی T0 (کنترل)، T1 و T2 (5/1 و 5/2 میلی گرم در لیتر فلز سنگین روی)، T3 و T4 (5/1 و 5/2 میلی گرم در لیتر نانو ذره شیمیایی روی)، T5 و T6 (5/1 و 5/2 میلی گرم بر لیتر نانو ذره سبز روی)، تقسیم و فراسنجه های خونی ارزیابی شدند. میزان هماتوکریت در تیمارهای T1 وT2 ، تعداد گلبول های قرمز در تیمارهای T2، T4 وT5 و میزان هموگلوبین در تیمارهای T2، T4، T5 و T6 و میزان MCH تنها در گروهT6 کاهش معنی داری را در مقایسه با گروه کنترل نشان داد (05/0>P). کمترین میزان MCHC در تیمارهای T4 (60/1 ±23/19)، T5 (33/2 ±61/18) و T6 (80/4 ±48/18) و ثبت شد. علاوه براین میزان MCV در T1 کاهش معنی داری در مقایسه با گروه کنترل ثبت کرد (05/0>P). تعداد گلبول های سفید در تمامی تیمارها به جز 5/1 میلی گرم در لیتر نانو ذره سبز روی کاهش معنی داری را در مقایسه با گروه کنترل نشان داد (05/0>P). درصد لنفوسیت ها نیز در تیمارهای T1 و T2 فلز سنگین روی و T3 کاهش معنی داری را در مقایسه با گروه کنترل ثبت کرد (05/0>P). در مقابل، درصد مونوسیت نیز در گروه های قرار گرفته در معرض فلز سنگین روی افزایش معنی داری را در مقایسه با سایر تیمارها نشان داد (05/0>P). این نتایج ممکن است به دلیل اثرگذاری عنصر روی بر بافت های خونساز، ضعف در بهره گیری از آهن جیره یا نوسانات هورمونی باشد که منجر به اثرات نامطلوبی بر فراسنجه های خونی شد.

کپور معمولی نژاد "تاتا" یک نوع ماهی کپور معمولی اصلاح نژاد شده در مجارستان است که تخم های چشم زده آن با هدف حل مشکل پرورش دهندگان ماهیان گرمآبی در زمینه عدم دسترسی به مولدین با کیفیت و بچه ماهیان اصلاح شده و خوش رشد گونه کپور معمولی، چند سال گذشته وارد ایران شد. در مطالعه حاضر جهت ارزیابی مزیت های این نژاد نسبت به نژاد رایج کپور معمولی پرورشی در استان گیلان، به مقایسه شاخص های تکثیر و عملکرد رشد آنها پرداخته شد. تکثیر مولدین هر دو نژاد با تزریق هورمون اوولین و در یک مرحله انجام و شاخص های تکثیر اندازه گیری شد. عملکرد رشد ماهیان جوان نیز پس از یک دوره پرورش 60 روزه ماهیان با میانگین وزن اولیه 21 گرم در دو تیمار پرورشی در تانک های فایبرگلاس بررسی شد. نتایج نشان داد قطر تخمک و درصد لقاح کپور تاتا به ترتیب با 05/0 ± 53/1 میلی متر و 76/0 ± 50/97 درصد بطور معنی داری بیشتر از کپور پرورشی بود (05/0p<). همچنین، میانگین درصد تفریخ (58/0 ± 00/98 درصد) نیز 13% بیشتر از کپور پرورشی بود. میانگین وزنی لاروهای یک روزه کپور تاتا (03/0 ± 54/2 میلی گرم) بطور معنی داری بیشتر از میانگین وزنی لاروهای یک روزه کپور پرورشی  (04/0 ± 68/1 میلی گرم) بود (05/0p<). میزان تحرک و مدت بقای اسپرم در دو نژاد تفاوت معنی داری نداشت و اسپرماتوکریت کپور تاتا بطور معنی داری کمتر از کپور پرورشی  بود (05/0p<). در مقایسه عملکرد رشد مشخص شد در پرورش در تانک در شرایط برابر، میانگین وزن و طول کل نهایی، درصد افزایش وزن بدن، درصدافزایش طول بدن، ضریب رشد ویژه، میانگین رشد روزانه و میانگین کارایی تغذیه در کپور تاتا بطور معنی داری بیشتر و در مورد ضریب تبدیل غذایی کمتر از کپور پرورشی بود (05/0p<). مهم ترین مزیت های نژاد کپور تاتا در در مطالعه حاضر کیفیت تخم، درصد بالای بقای جنین و تفریخ و نیز از نظر عملکرد رشد، داشتن سرعت رشد بالاتر نسبت به کپور پرورشی بود. کپور معمولی نژاد تاتا در برنامه های آینده برای بهگزینی و اصلاح نژاد گزینه مناسبی می باشد.

ماهیان دو ساله دورگه (کپور علفخوار ماده × کپور سر گنده نر) و کپور علفخوار در ترکیبی با کپور معمولی، فیتوفاگ و کپور سر گنده به صورت توام از تیر ماه تا آبان ماه 1381 در مجتمع تکثیر پرورش شهید رجایی ساری پرورش یافتند. ضمن سنجش عوامل فیزیکوشیمیایی آب استخرها نظیر pH، شفافیت، اکسیژن و دمای آب، در پایان دوره پرورش شاخصهای رشد، روند تکامل غدد جنسی و ترکیب لاشه ماهیان دورگه و کپور علفخوار مقایسه شد. بر اساس نتایج بررسی، عامل کیفیت در ماهی دورگه و علفخوار به طور متوسط و بترتیب 1.07 و 1.32 بود. درصد تغییرات نهایی وزن در ماهی دورگه 37.8 و در کپور علفخوار 37.7 به دست آمد که تفاوت معناداری نداشت (P>0.05). میزان رشد ویژه (SGR) برای دو گونه ماهی 0.25 درصد و متوسط رشد روزانه در کپور علفخوار 3.44g و در ماهی دورگه 0.44g بود. بررسیهای بافت شناسی در خصوص نمو غدد جنسی این دو ماهی نیز نشان داد که در سال دوم، تخمدان در کپور علفخوار حاوی اووسیت اولیه می باشد اما در ماهیان دورگه تخمدان در مراحل اولیه تقسیم اووگونیا باقی مانده است. همچنین بیضه کپور علفخوار، از اسپرماتوسیت اولیه تشکیل شده بود. آنالیز تقریبی لاشه این دو گروه از ماهیان در پایان سال دوم پرورش تفاوت معناداری را در میزان پروتئین، خاکستر، چربی در رطوبت نشان نداد (P>0.05). مطالعه مساحت و حجم گلبولهای قرمز خون در ماهیان دورگه ای که غدد جنسی آنها بررسی شد بیانگر تری پلوئید بودن آنها بود.

ماهی کپور یکی از مهمترین ماهیان پرورشی در ایران است و بخش دفعی کلیه این ماهی در مطالعه حاضر از نظر بافت شناسی مورد ارزیابی قرار گرفت. در این پژوهش ساختار بافت شناسی کلیه 11 قطعه ماهی کپور علفخوار با میانگین وزنی 183.4±818.18 گرم و طول متوسط 2.63±39.81 سانتی متر مورد بررسی هیستولو‍ژیک و هیستومتریک قرارگرفته است. پس از خارج کردن کلیه ها از محوطه بطنی، از بخش های مختلف آنها نمونه گیری شده و سپس به روش معمول تهیه مقاطع بافتی، بلوک ها تهیه و برش ها مورد رنگ آمیزیH&E  قرار داده شدند. مشاهدات ماکروسکوپیک نشان داد که کلیه ماهی کپور علفخوار به رنگ قرمز تیره در زیر ستون فقرات واقع شده و از سه بخش سر، بدنه و دم تشکیل شده است. نتایج میکروسکوپیک این پژوهش نشان داد که کلیه ماهی کپور علفخوار همانند سایر ماهیان استخوانی، از دو بخش دفعی و بافت های خون ساز و لنفوئیدی تشکیل شده است. بخش دفعی کلیه این ماهی از جسمک های کلیوی و لوله های ادراری تشکیل شده است. جسمک های کلیوی شامل کپسول بومن و گلومرول می باشند. در برش های میکروسکوپیک از گلومرول، سلول های اندوتلیال و مزانژیال و گلبول های قرمز هسته دار (بالغ) به خوبی قابل مشاهده بودند. جسمک های کلیوی این ماهی نیز مانند ماهیان استنوهالین آب شیرین، بزرگ می باشند. تعداد آنها در بخش بدنه (0.46±7.62 در یک میدان دید با بزرگنمایی 20) نسبت به بخش سر کلیه (1.9±3.85 در یک میدان دید با بزرگنمایی 20)، تقریبا دو برابر است. لوله های ادراری از بخش گردنی، بخش لوله پیچیده نزدیک (قسمت اول و دوم)، بخش میانی و بخش لوله پیچیده دور تشکیل شده اند. در بررسی لوله های ادراری مشاهده گردید که بخش گردنی از سلول های مکعبی تا استوانه ای کوتاه با سیتوپلاسمی بازوفیلیک و هسته بیضی شکل در قاعده تشکیل شده است. قسمت اول لوله پیچیده نزدیک با سلول های بلند استوانه ای و سیتوپلاسم ائوزینوفیلیک خفیف و هسته گرد یا بیضی شکل که بیشتر در قاعده قرار دارد، قابل تشخیص بود. سیتوپلاسم راسی این سلول ها نسبت به قاعده روشن تر بوده و لبه مسواکی به وضوح دیده شد. قسمت دوم لوله های پیچیده نزدیک نیز با سلول های پوششی استوانه ای بلند تر از قسمت اول این لوله ها و سیتوپلاسم کاملا ائوزینوفیلیک و هسته بیضی شکل که بیشتر در مرکز قرار دارد، مشاهده گردید. لبه مسواکی در این قسمت نیز قابل تشخیص بود. قسمت میانی لوله های ادراری در ماهی مورد مطالعه بر خلاف برخی دیگر از گونه های ماهی، وجود داشته و دیواره آن از سلول های پوششی مکعبی تا استوانه ای کوتاه و کاملا ائوزینوفیلیک تشکیل شده است. لبه مسواکی در این لوله به خوبی مشخص نبود. بخش لوله پیچیده دور هم از سلول های استوانه ای کوتاه با هسته ای بیضی شکل در قاعده تشکیل شده است. سیتوپلاسم این سلول ها رنگ ائوزین کمی به خود می گیرند. پس از لوله پیچیده دور، بخش لوله های جمع کننده که در اطراف آنها بافت ماهیچه ای صاف و بافت همبند وجود دارد، قابل تشخیص بود. بعد از لوله های جمع کننده، مجاری کوچک تر و سپس بزرگ تر ادراری مشاهده گردید که در اطراف دیواره این مجاری نیز بافت همبند و بافت عضلانی صاف مشاهده شد.

به منظور بررسی ایمنی زایی باکتری آئروموناس هیدروفیلا، عامل سپتی سمی هموراژیک در ماهیان کپور استان فارس و تعیین پاسخ ایمنی هومورال ماهی کپور معمولی سه نوع آنتی ژن مختلف از این باکتری تهیه شد که شامل باکتری غیرفعال شده با فرمالین (یک درصد) و حرارت دیده 60) درجه به مدت 4 ساعت( و باکتری زنده بود. 45 ماهی کپور معمولی در 9 گروه 5 تایی به سه روش متفاوت خوراکی با دوز 109 سلول/ میلی لیتر/ ماهی، غوطه ور سازی با دوز 107 سلول/ میلی لیتر/ ماهی و تزریق داخل صفاقی با دوز 105 سلول/ میلی لیتر/ ماهی در روزهای صفر و 20 آزمایش در معرض آنتی ژن ها قرار گرفتند. برای گروه کنترل 15 ماهی در 3 گروه مذکور از بافر فسفات سیلین استفاده گردید. در روزهای 45 و 60 پس از ایمن سازی از سیاهرگ دمی ماهی، خون جمع آوری و سرم آن جهت آزمایش های ایمنی شناسی مورد استفاده قرار گرفت. برای تعیین پاسخ ایمنی هومورال به آنتی ژن ها از آزمایش حساس و دقیق الیزا استفاده گردید. نتایج آزمایش که توسط آزمایش الیزا صورت گرفت نشان داد که باکتری کشته شده با فرمالین دارای نتایج بهتری است و روش خوراکی تجویز آنتی ژن نسبت به سایر روش های تجویز دارای اثرات بهتری می باشد. همچنین تیتر آنتی بادی تا روز 60 پس از تجویز آنتی ژن روند افزایشی را نشان داد.

در این مطالعه آنزیم های سرمی آلکالین فسفاتاز (ALP)، آلانین ترانس آمیناز (ALT)، آسپارتیت ترانس آمیناز (AST) و لاکتات دهید روژناز (LDH) در سه گونه ماهی کپور معمولی، کپور علفخوار و کپور نقره ای استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفت. برای این کار از 150 قطعه ماهی به ظاهر طبیعی خونگیری به عمل آمد (از هر گونه 50 قطعه). در ماهی کپور معمولی متوسط آنزیم هایALP ALT, AST, و LDH به ترتیب 18، 285، 53 و 1125 واحد بین المللی بوده است. در ماهی کپور علفخوار متوسط این آنزیم ها به ترتیب 16، 255، 34، 1540 و در ماهی کپور نقره ای به ترتیب 14، 126، 40 و 1556 واحد بین المللی بوده است.محدوده فعالیت آنزیم ALT در ماهی کپور علفخوار 18-13 به دست آمده است. این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 16-11 و در ماهی کپور معمولی 21- 15 بوده است. محدوده فعالیت آنزیم LDH در ماهی کپور علفخوار 1595- 1484 به دست آمده است. این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 1650-1461 و در ماهی کپور معمولی 1250- 1000 بوده است. محدوده فعالیت آنزیم ALP در ماهی کپور علفخوار 314- 197 به دست آمده است، این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 156- 97 و در ماهی کپور معمولی 337- 234 بوده است. محدوده فعالیت آنزیم AST در ماهی کپور علفخوار 42- 26 به دست آمده است، این محدوده در مورد ماهی کپور نقره ای 46- 33 و در ماهی کپور معمولی 63-43  بوده است. متوسط آنزیم LDH در سه گونه ماهی مورد مطالعه با یکدیگر اختلاف معنی داری داشته است (0.05>p) به نحوی که میزان این آنزیم در ماهی کپور معمولی به طور معنی داری از دو ماهی دیگر کمتر بوده است. در مقایسه آنزیم ALP در سه گونه ماهی مذکور نیز اختلاف معنی داری مشاهده گردید (0.05>p). این آنزیم در ماهی کپور نقره ای به طور معنی داری از دو ماهی دیگر کمتر بوده است (0.05>p). متوسط آنزیم AST در کپور معمولی به طور معنی دار از کپور علفخوار بیشتر بوده است (0.05>p). در مقایسه آنزیم ALT تفاوت معنی داری بین سه گونه ماهی مشاهده نشد (0.05>p).

لطفا برای مشاهده متن چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

کپور ماهی معمولی از مهم ترین ماهیان پرورشی است که در بسیاری از مناطق مختلف پرورش داده می شود. زمان تخم ریزی ماهی کپور معمولی در استان خوزستان اواخر فروردین است. از آنجایی که خصوصیات تولیدمثلی ماهی های نر به خوبی بررسی نشده است، هدف از این مطالعه تعیین خصوصیات میلت ماهی نر کپور معمولی پرورشی استان خوزستان در ماه های اسفند با دمای 18 درجه سلسیوس و فروردین با 22 درجه سلسیوس بود. در این مطالعه 40 قطعه ماهی کپور معمولی نر بالغ (20 قطعه در اسفند و 20 قطعه در فروردین) از مزارع پرورش ماهی خریداری گردید و میزان حجم، اسپرماتوکریت، تعداد کل و تراکم اسپرم ها و میزان الکترولیت های سدیم، پتاسیم، کلر، کلسیم، فسفر و منیزیم میلت آن ها ارزیابی گردید. نتایج حاصل از این آزمایش ها نشان داد که میانگین حجم، تعداد کل اسپرم، تراکم اسپرم ها و سدیم میلت ماهی کپور در فروردین به طور معناداری بیشتر از اسفند بود (P>0.05). ولی میزان اسپرماتوکریت، کلسیم، کلر و پتاسیم میلت در فروردین به صورت غیرمعناداری بیشتر از اسفند بود (P<0.05). اما میزان منیزیوم و فسفر میلت در فروردین کمتر از اسفند به دست آمد. با توجه به یافته های مطالعه حاضر، این استنتاج را می توان داشت که تغییر دمای محیط از 18 به 22 درجه سلسیوس، احتمالا سبب افزایش فاکتورهای حجم، تراکم اسپرم ها، تعداد کل اسپرم ها و سدیم در میلت ماهی کپور معمولی شده و چون این فاکتورها در فصل تخم ریزی ارتباط زیادی با باروری دارند، بنابراین میلت کپور ماهیان استان خوزستان تحت تاثیر دمای محیط شرایط مناسب برای باروری را کسب می نماید و مناسب ترین زمان برای تکثیر ماهی کپور در استان خوزستان، ماه فروردین می باشد.